Η αδενοτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων, που είναι γνωστές στους γονείς ως «κρεατάκια». Πρόκειται για μία συχνή παιδο-ΩΡΛ επέμβαση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν τα κρεατάκια προκαλούν έντονη ρινική απόφραξη, χρόνια φλεγμονή, ροχαλητό, διαταραχές της αναπνοής ή προβλήματα από τα αυτιά, όπως επίμονη συλλογή υγρού στο μέσο αυτί. Σύμφωνα με τις γερμανικές κατευθυντήριες οδηγίες AWMF S2k για τις αδενοειδείς εκβλαστήσεις, η αδενοτομή μπορεί να πραγματοποιείται, σε περιπτώσεις υγρού στα αυτία , συχνά μαζί με παρακέντηση ή/και τοποθέτηση σωληνακίων αερισμού.
Η ίδια γερμανική οδηγία αναφέρει ότι η αδενοτομή, με ή χωρίς παρακέντηση ή σωληνάκια αερισμού, γίνεται κατά κανόνα ως επέμβαση ημερήσιας νοσηλείας. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως σε παιδιά με τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου, μπορεί να προταθεί νοσηλεία.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς μετά την αδενοτομή
Μετά από αδενοτομή, το βασικό ζητούμενο είναι η ασφαλής ανάρρωση στο σπίτι, η επαρκής λήψη υγρών, η σωστή αναλγησία και η έγκαιρη αναγνώριση πιθανής αιμορραγίας. Η αμερικανική AAO-HNS αναφέρει στις επίσημες κλινικές ενδείξεις για την αδενοτομή ότι, μετεγχειρητικά, πρέπει να παρακολουθούνται η αιμορραγία από μύτη ή στόμα, ο εμετός με φρέσκο αίμα, ο πόνος, ο πυρετός και η αναπνευστική κατάσταση.
Ο πόνος μετά την αδενοτομή μπορεί να κάνει την κατάποση δυσάρεστη. Η AAO-HNS αναφέρει ότι, επειδή η κατάποση μπορεί να είναι επώδυνη μετά την επέμβαση, το παιδί μπορεί να μη λαμβάνει αρκετά υγρά από το στόμα και, αν αυτό δεν διορθώνεται στο σπίτι, μπορεί να χρειαστούν ενδοφλέβια υγρά.
Διατροφή μετά από αδενοτομή
Η ασφαλής πρακτική, σύμφωνα με τις γερμανικές αλλα και τις αμερικάνικες κατευθυντήριες οδήγιες , ώστε να μην δημιουργούνται υπερβολικές απαγορεύσεις για την ανάγκη επαρκούς από του στόματος λήψης τροφής καθώς και της αποφυγής αφυδάτωσης, είναι ότι μετά την επέμβαση προτεραιότητα έχει το παιδί να πίνει ικανοποιητικά υγρά. Αν η κατάποση είναι επώδυνη και το παιδί δεν πίνει αρκετά, πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας.
Την ημέρα της επέμβασης
Μετά την πλήρη ανάνηψη από τη νάρκωση, η λήψη υγρών και τροφής γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες της αναισθησιολογικής και χειρουργικής ομάδας. Η κύρια οδηγία είναι να διασφαλιστεί ότι το παιδί μπορεί να πιει επαρκώς από το στόμα πριν συνεχίσει την ανάρρωση στο σπίτι, καθώς η ανεπαρκής λήψη υγρών μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.
Τι είναι πιο σημαντικό στη διατροφή;
Το πιο σημαντικό μετά από αδενοτομή δεν είναι ένα αυστηρό διαιτολόγιο, αλλά η ενυδάτωση. Εάν το παιδί έχει πόνο στην κατάποση και μειώνει σημαντικά τα υγρά, αυτό αποτελεί λόγο επικοινωνίας με τον ιατρό. Η AAO-HNS αναφέρει ρητά ότι, όταν η ανεπαρκής από του στόματος λήψη υγρών δεν μπορεί να διορθωθεί στο σπίτι, μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια αναπλήρωση υγρών.
Πόνος και παυσίπονα μετά την αδενοτομή
Ο πόνος μετά την αδενοτομή μπορεί να ελέγχεται με από του στόματος φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με την ικανότητα του παιδιού να πίνει και να λαμβάνει φάρμακα από το στόμα. Η AAO-HNS αναφέρει ότι η μετεγχειρητική αναλγησία πρέπει να διατηρείται με από του στόματος φάρμακα, ανάλογα με την από του στόματος λήψη.
Εάν ο πόνος είναι τόσο έντονος ώστε το παιδί να μην μπορεί να πιει υγρά, χρειάζεται επικοινωνία μαζί μας, γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο πόνος αλλά και ο κίνδυνος αφυδάτωσης.
Δραστηριότητα μετά την αδενοτομή
Η γερμανική AWMF S2k οδηγία αναφέρει ότι μετά από αδενοτομή πρέπει να εξασφαλίζεται συνεχής φροντίδα και παρακολούθηση από τους γονείς/κηδεμόνες για 24 ώρες. Η ίδια οδηγία συνιστά σωματική ανάπαυση για 3 ημέρες μετά την επέμβαση.
Στην ίδια γερμανική οδηγία αναφέρεται ότι, με βάση την πολυετή κλινική εμπειρία, συνιστάται αποχή από παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο ή σχολείο για 3 με 5 ημέρες και αποχή από σχολικό ή ελεύθερο αθλητισμό για 7 ημέρες. Η οδηγία διευκρινίζει ότι η σύσταση αυτή βασίζεται κυρίως σε κλινική εμπειρία και όχι σε ισχυρή τεκμηρίωση από μελέτες.
Αιμορραγία μετά από αδενοτομή
Η σημαντικότερη επιπλοκή μετά από αδενοτομή είναι η αιμορραγία. Η γερμανική AWMF οδηγία αναφέρει ότι κάθε περίπτωση μετεγχειρητικής αιμορραγίας χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, ώστε να αποφασιστεί αν απαιτείται παρέμβαση.
Η αμερικανική AAO-HNS αναφέρει ότι αιμορραγία από τη μύτη ή το στόμα ή εμετός με φρέσκο αίμα αποτελούν λόγο άμεσης ενημέρωσης του χειρουργού.
Επικοινωνήστε άμεσα με τον ιατρό ή αναζητήστε επείγουσα εκτίμηση εάν εμφανιστεί:
- φρέσκο κόκκινο αίμα από τη μύτη,
- φρέσκο κόκκινο αίμα από το στόμα,
- εμετός με φρέσκο αίμα,
- αδυναμία λήψης υγρών,
- σημεία αφυδάτωσης,
- υψηλός ή επίμονος πυρετός,
- αναπνευστική δυσκολία.
Τα παραπάνω στηρίζονται στα μετεγχειρητικά σημεία παρακολούθησης που αναφέρει η AAO-HNS για την αδενοτομή: αιμορραγία, έμετος με φρέσκο αίμα, επαρκής αναλγησία ανάλογα με την από του στόματος λήψη, πυρετός και αναπνευστική κατάσταση.
Αν μαζί με την αδενοτομή τοποθετηθούν σωληνάκια αερισμού
Σε ορισμένα παιδιά η αδενοτομή συνδυάζεται με παρακέντηση τυμπάνου ή/και τοποθέτηση σωληνακίων αερισμού. Αυτό γίνεται κυρίως όταν υπάρχει επίμονο υγρό στο μέσο αυτί ή προβλήματα αερισμού του αυτιού. Η γερμανική AWMF S2k οδηγία για τις αδενοειδείς εκβλαστήσεις αναφέρει ότι, σε seromukotympanon, η αδενοτομή γίνεται συχνά σε συνδυασμό με παρακέντηση ή/και τοποθέτηση σωληνακίων αερισμού.
Η αμερικανική κατευθυντήρια οδηγία AAO-HNSF 2022 για τα σωληνάκια αερισμού αναφέρει ότι η αδενοτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί συμπληρωματικά μαζί με την τοποθέτηση σωληνακίων όταν υπάρχουν συμπτώματα που σχετίζονται άμεσα με τα αδενοειδή, όπως λοίμωξη των αδενοειδών ή ρινική απόφραξη, ή σε παιδιά ηλικίας 4 ετών και άνω για πιθανή μείωση μελλοντικών υποτροπών ωτίτιδας ή ανάγκης επανατοποθέτησης σωληνακίων.
Η ευρωπαϊκή NICE οδηγία NG233 για την εκκριτική ωτίτιδα σε παιδιά κάτω των 12 ετών αναφέρει ότι, όταν σχεδιάζεται τοποθέτηση σωληνακίων για αντιμετώπιση της οξείας μέσης ωτίτιδας , πρέπει να εξετάζεται και η συμπληρωματική αδενοτομή, εκτός αν η εκτίμηση δείχνει ανωμαλία της υπερώας.
Νερό και σωληνάκια αερισμού: τι ισχύει σύμφωνα με τις οδηγίες;
Εδώ υπάρχει μία πραγματική διαφορά μεταξύ των οδηγιών.
Η NICE 2023 συνιστά προφυλάξεις με το νερό για να παραμένει το αυτί στεγνό για 2 εβδομάδες μετά την τοποθέτηση σωληνακίων, όπως αποφυγή κολύμβησης και προσοχή στο μπάνιο ή στο λούσιμο.
Η AAO-HNSF 2022 αναφέρει ότι οι ιατροί δεν πρέπει να συστήνουν σε όλα τα παιδιά, ως ρουτίνα, προληπτικά μέτρα προστασίας από το νερό, όπως ωτοασπίδες, κορδέλες ή αποφυγή κολύμβησης και θαλάσσιων δραστηριοτήτων.
Η γερμανική AWMF οδηγία για το υγρό στα αυτία , η οποία είναι παλαιότερη και αναφέρει ότι είχε προγραμματιστεί επικαιροποίηση μετά την πενταετία, σημειώνει ότι η χρήση προστασίας του έξω ακουστικού πόρου, όπως ωτοασπίδες, δεν μπορεί να απαιτείται γενικά για κολύμβηση, μπάνιο ή ντους. Ταυτόχρονα, αναφέρει ότι πρέπει να αποφεύγονται η κατάδυση και τα άλματα στο νερό, ενώ προστασία από το νερό συνιστάται σε παιδιά με ενεργή ωτόρροια, υποτροπιάζουσα ωτόρροια ή ιστορικό προβλημάτων μετά από έκθεση στο νερό.
Πρακτική οδηγία για το νερό όταν έχουν μπει σωληνάκια
Με βάση τις παραπάνω οδηγίες, η πιο ασφαλής και ακριβής διατύπωση για γονείς είναι η εξής:
Πρώτες 2 εβδομάδες μετά την τοποθέτηση σωληνακίων
Για τις πρώτες 2 εβδομάδες μετά την τοποθέτηση σωληνακίων αερισμού, συνιστάται να λαμβάνονται προφυλάξεις ώστε το αυτί να παραμένει στεγνό. Αυτό σημαίνει αποφυγή κολύμβησης και προσοχή στο μπάνιο ή στο λούσιμο αλλά όχι χρήσηη ωτοασπίδων, σύμφωνα με τη NICE.
Μετά τις πρώτες 2 εβδομάδες
Μετά τις πρώτες 2 εβδομάδες, δεν υπάρχει σύσταση από την AAO-HNSF για υποχρεωτικές ωτοασπίδες ή γενική αποφυγή κολύμβησης σε όλα τα παιδιά με σωληνάκια.
Ωστόσο, η γερμανική οδηγία αναφέρει ότι πρέπει να αποφεύγονται η κατάδυση και τα άλματα στο νερό, ενώ προστασία από το νερό συνιστάται όταν υπάρχει ενεργή ή υποτροπιάζουσα ωτόρροια ή προηγούμενα προβλήματα μετά από έκθεση στο νερό.
Τι να αποφεύγεται όσο υπάρχουν σωληνάκια αερισμού
Με βάση τη γερμανική AWMF οδηγία, όσο υπάρχουν σωληνάκια αερισμού πρέπει να αποφεύγονται:
- η κατάδυση,
- τα άλματα στο νερό,
- η πίεση νερού προς το αυτί,
- η έκθεση σε νερό όταν υπάρχει ενεργή ωτόρροια,
- η έκθεση σε νερό όταν το παιδί έχει ιστορικό προβλημάτων μετά από νερό.
Η ίδια γερμανική οδηγία αναφέρει ότι το σαπουνόνερο μπορεί να περάσει ευκολότερα μέσω των σωληνακίων σε σχέση με το αλατόνερο, το γλυκό νερό ή το χλωριωμένο νερό. Για αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο μπάνιο και στο λούσιμο, ειδικά τις πρώτες εβδομάδες ή όταν το παιδί έχει ωτόρροια.
Αν τρέχει υγρό από το αυτί μετά τα σωληνάκια
Η έκκριση υγρού ή πύου από το αυτί μετά την τοποθέτηση σωληνακίων ονομάζεται ωτόρροια.
Η NICE αναφέρει ότι, σε περίπτωση μεμονωμένης ωτόρροιας μετά από τα σωληνάκια, πρέπει να λαμβάνονται προφυλάξεις ώστε το αυτί να παραμένει στεγνό, με αποφυγή κολύμβησης και προσοχή στο μπάνιο ή στο λούσιμο. Σε παιδιά με υποτροπιάζουσα ωτόρροια μετά από τοποθέτηηση σωληνίσκων αερισμόυ , η NICE συνιστά χρήση ωτοασπίδων ή headbands όταν το παιδί έρχεται σε επαφή με νερό.
Η AAO-HNSF 2022 αναφέρει ότι, σε μη επιπλεγμένη οξεία ωτόρροια από σωληνάκια, η θεραπεία πρέπει να γίνεται με τοπικές αντιβιοτικές σταγόνες, χωρίς αντιβιοτικά από το στόμα ως ρουτίνα.
Η NICE αναφέρει επίσης ότι σε ωτόρροια μετά από σωληνάκια μπορεί να εξεταστεί η χρήση μη ωτοτοξικών τοπικών αντιβιοτικών σταγόνων, όπως ciprofloxacin, για 5 έως 7 ημέρες.
Η χορήγηση σταγόνων πρέπει να γίνεται μόνο μετά από οδηγία του θεράποντος ΩΡΛ.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται ειδική δίαιτα μετά από αδενοτομή;
Οι οδηγίες που χρησιμοποιήθηκαν εδώ δεν δίνουν συγκεκριμένο διαιτολόγιο ημέρα προς ημέρα για την απλή αδενοτομή. Το βασικό σημείο που τονίζεται είναι η επαρκής λήψη υγρών από το στόμα, γιατί ο πόνος στην κατάποση μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη πρόσληψη υγρών και πιθανή ανάγκη για ενδοφλέβια υγρά.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω μετά την αδενοτομή;
Πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον ιατρό εάν υπάρχει αιμορραγία από τη μύτη ή το στόμα, εμετός με φρέσκο αίμα, επίμονος υψηλός πυρετός, αναπνευστική δυσκολία ή αδυναμία λήψης υγρών.
Πόσες ημέρες χρειάζεται ξεκούραση;
Η γερμανική AWMF S2k οδηγία συνιστά σωματική ανάπαυση για 3-5 ημέρες μετά την αδενοτομή. Αναφέρει επίσης, με βάση κλινική εμπειρία, αποχή από σχολείο/παιδικό σταθμό για 3 ημέρες και αποχή από σχολικό ή ελεύθερο αθλητισμό για 7 ημέρες.
Αν μπουν σωληνάκια, μπορεί να μπει νερό στο αυτί;
Για τις πρώτες 2 εβδομάδες μετά την τοποθέτηση σωληνακίων, η NICE συνιστά προφυλάξεις ώστε το αυτί να παραμένει στεγνό, με αποφυγή κολύμβησης και προσοχή στο μπάνιο ή το λούσιμο. Μετά τις πρώτες 2 εβδομάδες, η AAO-HNSF δεν συνιστά ρουτίνα ωτοασπίδες ή γενική αποφυγή κολύμβησης για όλα τα παιδιά με σωληνάκια.
Πότε χρειάζονται ωτοασπίδες;
Η NICE συνιστά ωτοασπίδες ή headbands σε παιδιά με υποτροπιάζουσα ωτόρροια μετά από grommets όταν έρχονται σε επαφή με νερό. Η γερμανική οδηγία επίσης αναφέρει προστασία από το νερό σε παιδιά με ενεργή ή υποτροπιάζουσα ωτόρροια ή ιστορικό προβλημάτων μετά από έκθεση στο νερό.
Επιτρέπεται η κατάδυση με σωληνάκια;
Η γερμανική AWMF οδηγία αναφέρει ότι η κατάδυση και τα άλματα στο νερό πρέπει να αποφεύγονται όταν υπάρχουν σωληνάκια αερισμού.
Συμπέρασμα
Μετά από απλή αδενοτομή, οι οδηγίες εστιάζουν στην ασφαλή μετεγχειρητική παρακολούθηση, την επαρκή λήψη υγρών, την αντιμετώπιση του πόνου και την έγκαιρη αναγνώριση αιμορραγίας. Οι κατευθυντήριες οδηγίες που χρησιμοποιήθηκαν εδώ δεν δίνουν συγκεκριμένο αυστηρό διαιτολόγιο για την αδενοτομή, αλλά τονίζουν τη σημασία της από του στόματος λήψης και της αποφυγής αφυδάτωσης.
Αν μαζί με την αδενοτομή τοποθετηθούν σωληνάκια αερισμού, οι οδηγίες για το νερό πρέπει να είναι σαφείς: στεγνό αυτί και αποφυγή κολύμβησης για τις πρώτες 2 εβδομάδες σύμφωνα με τη NICE, χωρίς υποχρεωτική γενική χρήση ωτοασπίδων σε όλα τα παιδιά μακροπρόθεσμα σύμφωνα με την AAO-HNSF, αλλά με αποφυγή κατάδυσης/αλμάτων στο νερό και εξατομικευμένη προστασία όταν υπάρχει ωτόρροια ή ιστορικό προβλημάτων μετά από νερό.
Πηγές
- AWMF S2k-Leitlinie Adenoide Vegetationen, AWMF-Registernummer 017-021.
- AAO-HNS Clinical Indicators: Adenoidectomy.
- AAO-HNSF Clinical Practice Guideline: Tympanostomy Tubes in Children, Update 2022 – Key Action Statements.
- NICE Guideline NG233: Otitis media with effusion in under 12s, 2023.
- AWMF S2k-Leitlinie Seromukotympanon, AWMF-Registernummer 017-004, 2018, παλαιότερη γερμανική οδηγία/κείμενο αναφοράς για seromukotympanon και σωληνάκια.
