Θυρεοειδεκτομή

Η θυρεοειδεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου ή μέρους του θυρεοειδούς αδένα. Μπορεί να χρειαστεί για την αντιμετώπιση καρκίνου ή ύποπτου όζου του θυρεοειδούς, μεγάλης πολυοζώδους βρογχοκήλης, υπερθυρεοειδισμού και άλλων παθήσεων για τις οποίες η χειρουργική θεραπεία αποτελεί την κατάλληλη επιλογή.

Ο Δρ. Ηλίας Καρακίτσος είναι Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος με μεταπτυχιακό δίπλωμα στη χειρουργική θυρεοειδούς και παραθυρεοειδών αδένων και πολυετή εκπαίδευση και επαγγελματική δραστηριότητα στη Γερμανία. Εργάζεται στην Α΄ Πανεπιστημιακή ΩΡΛ Κλινική του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, και είναι υπεύθυνος του Ιατρείου Τραχηλικών Διογκώσεων, Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών.

Η αρχική χειρουργική εκτίμηση, ο εξειδικευμένος υπερηχογραφικός έλεγχος και η μετεγχειρητική παρακολούθηση μπορούν να πραγματοποιηθούν στα ιατρεία του Δρ. Ηλία Καρακίτσου στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια.

Ολοκληρωμένη αξιολόγηση πριν από τη θυρεοειδεκτομή

Η αντιμετώπιση μιας πάθησης του θυρεοειδούς δεν ξεκινά στο χειρουργείο. Προηγείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση, ώστε να επιβεβαιωθεί η ένδειξη για επέμβαση και να καθοριστεί η κατάλληλη έκτασή της.

Η προεγχειρητική αξιολόγηση μπορεί, ανάλογα με την πάθηση και τις ανάγκες του ασθενούς, να περιλαμβάνει:

• λεπτομερή λήψη ιστορικού και κλινική εξέταση

• έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς

• υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου

• υπερηχογραφική χαρτογράφηση των τραχηλικών λεμφαδένων

• παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA), όταν υπάρχει σχετική ένδειξη

• αξιολόγηση της φωνής και, όταν απαιτείται, ενδοσκοπικό έλεγχο του λάρυγγα και της κινητικότητας των φωνητικών χορδών

• εκτίμηση των συνοδών παθήσεων και της γενικής κατάστασης του ασθενούς.

Ο προεγχειρητικός έλεγχος και ο σχεδιασμός της θεραπευτικής αντιμετώπισης πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τον θεράποντα ενδοκρινολόγο του ασθενούς.

Πότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο θυρεοειδούς;

Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να συστηθεί σε περιπτώσεις όπως:

• επιβεβαιωμένος καρκίνος του θυρεοειδούς

• όζος με ύποπτα υπερηχογραφικά ή κυτταρολογικά χαρακτηριστικά

• αδιευκρίνιστο αποτέλεσμα παρακέντησης, όταν τα συνολικά δεδομένα συνηγορούν υπέρ χειρουργικής αντιμετώπισης

• μεγάλος όζος ή πολυοζώδης βρογχοκήλη που προκαλεί πίεση, δυσκολία στην κατάποση ή αναπνευστικές ενοχλήσεις

• σημαντική αύξηση του μεγέθους ενός όζου κατά την παρακολούθηση

• οπισθοστερνική επέκταση της βρογχοκήλης

• νόσος Graves ή άλλη μορφή υπερθυρεοειδισμού, όταν η χειρουργική θεραπεία έχει επιλεγεί ως η κατάλληλη αντιμετώπιση

• ανάγκη συμπληρωματικής επέμβασης μετά το αποτέλεσμα προηγούμενης ιστολογικής εξέτασης

• υποτροπή κακοήθειας στον θυρεοειδή ή στους τραχηλικούς λεμφαδένες.

Η παρουσία ενός όζου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαιτείται χειρουργείο. Η απόφαση βασίζεται στο ιστορικό, στα συμπτώματα, στον εργαστηριακό έλεγχο, στα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά, στο αποτέλεσμα της κυτταρολογικής εξέτασης και στις εξατομικευμένες ανάγκες του ασθενούς.

Ολική θυρεοειδεκτομή ή λοβεκτομή;

Η έκταση της επέμβασης δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς.

Ολική θυρεοειδεκτομή

Κατά την ολική θυρεοειδεκτομή αφαιρείται ολόκληρος ο θυρεοειδής αδένας. Μπορεί να επιλεγεί σε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, σε νόσο που αφορά και τους δύο λοβούς, σε μεγάλη πολυοζώδη βρογχοκήλη, στη νόσο Graves ή σε άλλες περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται η αφαίρεση ολόκληρου του αδένα.

Μετά την ολική θυρεοειδεκτομή είναι απαραίτητη η καθημερινή λήψη λεβοθυροξίνης για την αντικατάσταση των θυρεοειδικών ορμονών.

Λοβεκτομή – Ημιθυρεοειδεκτομή

Κατά τη λοβεκτομή αφαιρείται ο ένας λοβός του θυρεοειδούς, συνήθως μαζί με τον ισθμό. Μπορεί να αποτελεί κατάλληλη επιλογή για ορισμένους μονήρεις όζους, αδιευκρίνιστες κυτταρολογικές βλάβες και επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου καρκίνου που περιορίζεται στον έναν λοβό.

Μετά τη λοβεκτομή, ο θυρεοειδικός ιστός που παραμένει μπορεί να επαρκεί για τη φυσιολογική παραγωγή ορμονών. Ορισμένοι ασθενείς, όμως, μπορεί να χρειαστούν θεραπεία με λεβοθυροξίνη.

Η επιλογή μεταξύ λοβεκτομής και ολικής θυρεοειδεκτομής εξατομικεύεται με βάση τη διάγνωση, την έκταση της νόσου, τα ευρήματα του υπερήχου και της βιοψίας, την κατάσταση του άλλου λοβού και τις ανάγκες του ασθενούς.

Προεγχειρητικός υπέρηχος και χαρτογράφηση λεμφαδένων

Σε ασθενείς με ύποπτο ή επιβεβαιωμένο καρκίνο του θυρεοειδούς, ο προεγχειρητικός έλεγχος δεν περιορίζεται μόνο στον όζο.

Με τον εξειδικευμένο υπέρηχο αξιολογούνται:

• η μορφολογία και οι διαστάσεις του θυρεοειδούς

• ο αριθμός, η θέση και τα χαρακτηριστικά των όζων

• η σχέση της βλάβης με την κάψα και τις γειτονικές ανατομικές δομές

• ο άλλος λοβός του θυρεοειδούς

• το κεντρικό και τα πλάγια λεμφαδενικά διαμερίσματα του τραχήλου

• η παρουσία λεμφαδένων με ύποπτα χαρακτηριστικά

• τυχόν ευρήματα που μπορεί να επηρεάσουν τον χειρουργικό σχεδιασμό.

Η ακριβής ανατομική εντόπιση ενός ύποπτου λεμφαδένα πριν από την επέμβαση μπορεί να μεταβάλει την έκταση του χειρουργείου. Όταν υπάρχει ένδειξη, μπορεί να πραγματοποιηθεί υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη παρακέντηση ( FNA ή CNB) για κυτταρολογική η ιστολογική επιβεβαίωση.

Η δυνατότητα συσχέτισης των υπερηχογραφικών ευρημάτων με τον χειρουργικό σχεδιασμό είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ασθενείς με καρκίνο του θυρεοειδούς και πιθανή λεμφαδενική νόσο.

Έλεγχος της φωνής και των φωνητικών χορδών

Ο θυρεοειδής βρίσκεται σε στενή ανατομική σχέση με τα παλίνδρομα λαρυγγικά νεύρα, τα οποία συμμετέχουν στην κινητικότητα των φωνητικών χορδών.

Πριν από την επέμβαση αξιολογούνται η φωνή και το σχετικό ιστορικό του ασθενούς.  Στην συνέχεια, πραγματοποιείται ενδοσκοπικός έλεγχος του λάρυγγα, ώστε να καταγραφεί η προεγχειρητική κινητικότητα των φωνητικών χορδών.

Η δυνατότητα ολοκληρωμένης αξιολόγησης του λάρυγγα από τον ίδιο τον Χειρουργό ΩΡΛ είναι χρήσιμη τόσο πριν όσο και μετά από μια επέμβαση στον θυρεοειδή.

Πώς πραγματοποιείται η θυρεοειδεκτομή;

Η θυρεοειδεκτομή πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία μέσω οριζόντιας τομής χαμηλά στον τράχηλο. Η θέση και το μήκος της τομής προσαρμόζονται στην ανατομία του ασθενούς, στο μέγεθος του θυρεοειδούς και στην έκταση της επέμβασης. Σχεδιάζεται χαμηλά στον τράχηλο και, όταν είναι δυνατόν, τοποθετείται μέσα σε φυσική πτυχή του δέρματος, με στόχο ένα διακριτικό αισθητικό αποτέλεσμα

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης δίνεται ιδιαίτερη προσοχή:

• στην αναγνώριση και προστασία των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων

• στη διαφύλαξη του άνω λαρυγγικού νεύρου

• στην αναγνώριση και προστασία των παραθυρεοειδών αδένων και της αιμάτωσής τους

• στον ασφαλή έλεγχο των αγγείων του θυρεοειδούς

• στην αφαίρεση της προγραμματισμένης έκτασης του αδένα

• στη λεπτομερή αιμόσταση

• στην προσεκτική σύγκλειση του χειρουργικού τραύματος.

Η ακριβής τεχνική και η διάρκεια της επέμβασης εξαρτώνται από το μέγεθος του θυρεοειδούς, τη φύση και την έκταση της πάθησης, τυχόν προηγούμενο χειρουργείο και την ανάγκη ταυτόχρονης αντιμετώπισης τραχηλικών λεμφαδένων.

Διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση

Κατά τη θυρεοειδεκτομή χρησιμοποιείται διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση των λαρυγγικών νεύρων – IONM (Intraoperative Nerve Monitoring).

Η νευροπαρακολούθηση παρέχει λειτουργικές πληροφορίες κατά τη διάρκεια της επέμβασης και χρησιμοποιείται συμπληρωματικά προς την ανατομική αναγνώριση και την προσεκτική παρασκευή του νεύρου.

Η χρήση της δεν μηδενίζει τον κίνδυνο νευρικής κάκωσης και δεν αντικαθιστά τη χειρουργική τεχνική. Αποτελεί ένα πρόσθετο εργαλείο αναγνώρισης και ελέγχου της λειτουργίας του νεύρου κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Πότε χρειάζεται λεμφαδενικός καθαρισμός;

Η αφαίρεση τραχηλικών λεμφαδένων δεν αποτελεί απαραίτητο μέρος κάθε θυρεοειδεκτομής.

Όταν ο προεγχειρητικός έλεγχος ή τα χειρουργικά ευρήματα τεκμηριώνουν λεμφαδενική νόσο, μπορεί να απαιτηθεί ταυτόχρονος λεμφαδενικός καθαρισμός του κατάλληλου ανατομικού διαμερίσματος.

Η ανάγκη και η έκταση του λεμφαδενικού καθαρισμού καθορίζονται από:

• τον τύπο του καρκίνου

• τη θέση και την έκταση της πρωτοπαθούς βλάβης

• τα ευρήματα της προεγχειρητικής χαρτογράφησης

• τα αποτελέσματα της παρακέντησης ύποπτων λεμφαδένων

• τα υπόλοιπα κλινικά και χειρουργικά δεδομένα.

Στόχος είναι ο σωστός σχεδιασμός της αρχικής επέμβασης και η αποφυγή μη αναγκαίας αφαίρεσης λεμφαδένων.

Μετά τη θυρεοειδεκτομή

Μετά την επέμβαση ο ασθενής παρακολουθείται ως προς:

• την αναπνοή και τη φωνή

• την εμφάνιση αιμορραγίας ή αιματώματος

• τα επίπεδα ασβεστίου, όταν έχει πραγματοποιηθεί ολική θυρεοειδεκτομή

• τη λειτουργία των παραθυρεοειδών αδένων

• την κατάσταση του χειρουργικού τραύματος

• τον πόνο και την κατάποση.

Η διάρκεια της νοσηλείας καθορίζεται από την έκταση της επέμβασης, την κλινική πορεία και τα συνοδά προβλήματα υγείας του ασθενούς.

Το αφαιρεθέν παρασκεύασμα αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση. Το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης, σε συνδυασμό με τα χειρουργικά ευρήματα, καθορίζει αν απαιτείται πρόσθετη θεραπεία ή συγκεκριμένο πρόγραμμα παρακολούθησης.

Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές

Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και η θυρεοειδεκτομή συνοδεύεται από πιθανές επιπλοκές. Στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών η μετεγχειρητική πορεία είναι ομαλή, ενώ οι σοβαρές ή μόνιμες επιπλοκές είναι ασυνήθεις.  Πριν από το χειρουργείο πραγματοποιείται αναλυτική και εξατομικευμένη ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία, την αναμενόμενη μετεγχειρητική πορεία και τους πιθανούς κινδύνους.

Στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται:

• αιμορραγία ή μετεγχειρητικό αιμάτωμα

• λοίμωξη του χειρουργικού τραύματος

• παροδική ή μόνιμη διαταραχή της κινητικότητας μιας φωνητικής χορδής

• μεταβολή της έντασης, της χροιάς ή της αντοχής της φωνής

• παροδική ή μόνιμη υπολειτουργία των παραθυρεοειδών αδένων μετά από ολική θυρεοειδεκτομή

• μείωση του ασβεστίου στο αίμα

• διαταραχές της αισθητικότητας γύρω από την τομή

• πάχυνση ή μη επιθυμητή επούλωση της ουλής

• ανάγκη συμπληρωματικής επέμβασης, ανάλογα με το τελικό ιστολογικό αποτέλεσμα.

Η πιθανότητα κάθε επιπλοκής εξαρτάται από το είδος της επέμβασης, την έκταση της νόσου, την ανατομία, τυχόν προηγούμενα χειρουργεία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Θυρεοειδεκτομή ή θερμική κατάλυση με RFA;

Δεν χρειάζονται όλοι οι θυρεοειδικοί όζοι χειρουργική αφαίρεση.

Η θερμική κατάλυση με ραδιοσυχνότητες (RFA) μπορεί να αποτελεί εναλλακτική επιλογή για συγκεκριμένους, κυτταρολογικά καλοήθεις όζους που προκαλούν συμπτώματα πίεσης ή αισθητική ενόχληση.

Η RFA δεν αντικαθιστά γενικά τη θυρεοειδεκτομή και δεν είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή. Η επιλογή μεταξύ παρακολούθησης, RFA, λοβεκτομής και ολικής θυρεοειδεκτομής γίνεται μετά από ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Νοσηλεία και συνεργαζόμενες κλινικές

Οι επεμβάσεις θυρεοειδούς πραγματοποιούνται σε συνεργαζόμενες ιδιωτικές κλινικές της Θεσσαλονίκης, μεταξύ των οποίων η Κλινική «Κυανούς Σταυρός» και το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης.

Η επιλογή της νοσηλευτικής μονάδας συζητείται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και την επιθυμία  του ασθενούς, καθώς και τις απαιτήσεις της επέμβασης.

Χειρουργική εκτίμηση σε Θεσσαλονίκη και Βέροια

Η αρχική χειρουργική εκτίμηση, ο υπέρηχος θυρεοειδούς και τραχήλου, η χαρτογράφηση των λεμφαδένων και η μετεγχειρητική παρακολούθηση μπορούν να πραγματοποιηθούν στα δύο ιατρεία του Δρ. Ηλία Καρακίτσου σε Θεσσαλονίκη και Βέροια. 

Για ασθενείς που κατοικούν στη Βέροια, στην Ημαθία, στη Δυτική Μακεδονία ή στην Ήπειρο, η αρχική χειρουργική και υπερηχογραφική εκτίμηση μπορεί να πραγματοποιείται και στο ιατρείο της Βέροιας, εφόσον αυτό τους εξυπηρετεί. Μετά την επέμβαση, σημαντικό μέρος της παρακολούθησης μπορεί επίσης να συνεχιστεί σε όποιο απο τα δύο ιατρεία επιλλέξει , ανάλογα με την πορεία και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.