Η Εκκριτική Ωτίτιδα (Secretory Otitis Media – SOM) είναι μια κατάσταση όπου υπάρχει συσσώρευση άσηπτου ( χωρίς μικρόβια) υγρού (βλέννας ή οροβλέννης ) στο μέσο αυτί (πίσω από το τύμπανο), χωρίς να υπάρχει ενεργή λοίμωξη. Συχνά αποκαλείται απλώς “υγρό στο αυτί“.
Η βασική αιτία είναι η δυσλειτουργία της Ευσταχιανής Σάλπιγγας (του μικρού σωλήνα που συνδέει το μέσο αυτί με το πίσω μέρος της μύτης). Όταν η σάλπιγγα δεν ανοίγει σωστά η αποφράσσεται ( οπως πχ απο τα κρεατάκια ) δεν αερίζει σωστά το μέσο αυτί, δημιουργείται αρνητική πίεση, η οποία οδηγεί στη συσσώρευση υγρού.
Στα παιδιά, η Εκκριτική Ωτίτιδα είναι εξαιρετικά συχνή, με τη μέγιστη επίπτωση να παρατηρείται μεταξύ 2 και 5 ετών. Τα παιδιά είναι πιο επιρρεπή λόγω της ανατομίας τους (η Ευσταχιανή Σάλπιγγα είναι πιο κοντή, πιο οριζόντια και πιο στενή) και λόγω της συχνής διόγκωσης των αδενοειδών εκβλαστήσεων ( κρεατάκια), τα οποία φράζουν το στόμιο της σάλπιγγας στην περιοχή που φυσικά παροχετευεται στον ρινοφάρυγγα. Άλλοι παράγοντες είναι οι συχνές ιώσεις και η αλλεργική ρινίτιδα οπως και ένας ιδιαίτερα σπανιος όγκος του ρινοφάρυγγα που εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αγόρια το Ινομύωμα Ρινοφάρυγγα στους Εφήβους (Juvenile Nasopharyngeal Angiofibroma – JNA).
Το κύριο πρόβλημα είναι η βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Το υγρό δρα σαν φράγμα και εμποδίζει τη μετάδοση του ήχου. Αυτή η σιωπηλή βαρηκοΐα συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή από τους γονείς και μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση στην ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας του παιδιού καθώς και σε μαθησιακές δυσκολίες.
Η εμφάνιση Εκκριτικής Ωτίτιδας σε ενήλικα είναι σπανιότερη και απαιτεί άμεση και ενδελεχή διερεύνηση. Συνήθως οφείλεται σε παράγοντες όπως σοβαρές αλλεργικές ρινίτιδες, αποφρακτικές ρινοκολπίτιδες ή συμπιεστικές βλάβες (όπως όγκοι) στον ρινοφάρυγγα (πίσω από τη μύτη) που πιέζουν το στόμιο της Ευσταχιανής Σάλπιγγας. Σε ενήλικες, ειδικά όταν η πάθηση είναι μονόπλευρη, επιβάλλεται ο ενδοσκοπικός έλεγχος ρινοφάρυγγα για τον αποκλεισμό όγκων.
Διάγνωση και θεραπεία
Η διάγνωση γίνεται στο ιατρείο με την ωτοσκοπηση με την χρήση μικροσκοπίου η Video Ενδοσκοπίου και Τυμπανόγραμμα που ειναι μια εξειδικευμένη εξέταση που ελέγχει την ευενδοτότητα ( κινητικότητα) του τυμπανου.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη διάρκεια του υγρού:
Στα παιδιά, το υγρό στο αυτί υποχωρεί αυτόματα σε μεγάλο ποσοστό εντός 3 μηνών.
Συμφωνα με τις διεθνείς και τις γερμανικές κατευθυντήριες οδηγίες στην αρχή συστήνεται η ενεργός παρακολούθηση για τους πρώτους 3 μήνες, με εντατική αντιμετώπιση των υποκείμενων αιτιών (π.χ., αλλεργική ρινίτιδα, οξείες ρινοκολπίτιδες).
Η φαρμακευτική αγωγή διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Για την αποσυμφόρηση της Ευσταχιανής Σάλπιγγας, μπορούν να χορηγηθούν ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών ή αντιισταμινικά, ειδικά σε περιπτώσεις αλλεργίας. Η χρήση αντιβιοτικών δεν συνιστάται για την Εκκριτική Ωτίτιδα, εκτός εάν συνυπάρχει οξεία λοίμωξη. Επίσης, οι ρινοπλύσεις είναι πολύ σημαντικές και πρέπει να γίνονται συστηματικά.
Η χειρουργική παρέμβαση εξετάζεται, όταν το υγρό επιμένει για περισσότερο από 3 μήνες και συνυπάρχει βαρηκοΐα, καθυστέρηση του λόγου, μαθησιακές δυσκολίες, υποτροπιάζουσα οξεία ωτίτιδα η άλλες δομικές αλλαγές στην περιοχή του τυμπανου (όπως εισολκή και ατροφία του τυμπάνου)
Η χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος περιλαμβάνει την τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (Tubes). Αρχικά, πραγματοποιείται μια μικρή τομή (τυμπανοτομή) υπό γενική αναισθησία, μέσω της οποίας τοποθετείται ένας μικρός σωληνίσκος στο τύμπανο. Αυτός ο σωληνίσκος λειτουργεί ως “τεχνητή Ευσταχιανή Σάλπιγγα”, εξασφαλίζοντας τον αερισμό του μέσου ωτός και επιτρέποντας την αποστράγγιση του υγρού, με άμεση αποκατάσταση της ακοής.
Εάν η συσσώρευση υγρού οφείλεται σε υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια), ακολουθεί αδενοειδεκτομή (ενδοστοματική αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων).
Συχνές Ερωτήσεις για το Υγρό στο Αυτί (Εκκριτική Ωτίτιδα)
Τι είναι η εκκριτική ωτίτιδα;
Η εκκριτική ωτίτιδα είναι η παρουσία υγρού πίσω από το τύμπανο, στο μέσο αυτί, χωρίς να υπάρχει ενεργή λοίμωξη. Η πάθηση είναι γνωστή και ως «υγρό στο αυτί» και εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά, αλλά μπορεί να επηρεάσει και ενήλικες.
Ποια είναι τα συμπτώματα όταν υπάρχει υγρό στο αυτί;
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι το αίσθημα βουλωμένου αυτιού, η μείωση της ακοής, η αίσθηση πίεσης, η αυτοφωνία (να ακούει κάποιος έντονα τη δική του φωνή) και σε ορισμένες περιπτώσεις οι εμβοές. Συνήθως δεν συνοδεύεται από έντονο πόνο ή πυρετό.
Γιατί εμφανίζεται υγρό στο αυτί;
Η συχνότερη αιτία είναι η δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας, η οποία δεν αερίζει σωστά το μέσο αυτί. Αυτό μπορεί να συμβεί μετά από κρυολόγημα, αλλεργική ρινίτιδα, ιγμορίτιδα, υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια) ή επαναλαμβανόμενες ωτίτιδες.
Είναι συχνό το υγρό στο αυτί στα παιδιά;
Ναι. Η εκκριτική ωτίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις της παιδικής ηλικίας, καθώς η ευσταχιανή σάλπιγγα στα παιδιά είναι μικρότερη και δυσλειτουργεί ευκολότερα.
Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου έχει υγρό στο αυτί;
Πολλά παιδιά δεν παραπονιούνται για συμπτώματα. Οι γονείς συχνά παρατηρούν ότι το παιδί ζητά να δυναμώσει η τηλεόραση, ρωτά συχνά «τι;», δεν ανταποκρίνεται εύκολα όταν το φωνάζουν ή παρουσιάζει δυσκολίες στην επικοινωνία.
Μπορεί το υγρό στο αυτί να επηρεάσει την ακοή;
Ναι. Η συσσώρευση υγρού πίσω από το τύμπανο περιορίζει τη μετάδοση των ήχων και προκαλεί βαρηκοΐα αγωγιμότητας, η οποία συνήθως είναι παροδική και βελτιώνεται μετά την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Μπορεί η εκκριτική ωτίτιδα να επηρεάσει την ανάπτυξη του λόγου;
Σε μικρά παιδιά, όταν η βαρηκοΐα παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της ομιλίας, την άρθρωση και τη μαθησιακή τους πορεία. Για τον λόγο αυτό η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Πώς γίνεται η διάγνωση της εκκριτικής ωτίτιδας;
Η διάγνωση γίνεται από τον ΩΡΛ με ωτοσκόπηση ή ωτομικροσκόπηση και επιβεβαιώνεται συνήθως με τυμπανόγραμμα και ακοολογικό έλεγχο. Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν να διαπιστωθεί η παρουσία υγρού και ο βαθμός επηρεασμού της ακοής.
Μπορεί το υγρό στο αυτί να φύγει μόνο του;
Ναι. Σε πολλές περιπτώσεις το υγρό απορροφάται σταδιακά μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες χωρίς χειρουργική παρέμβαση. Ωστόσο απαιτείται παρακολούθηση ώστε να διασφαλιστεί ότι η ακοή δεν επηρεάζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;
Όταν το υγρό παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνήθως πάνω από τρεις μήνες, και συνοδεύεται από σημαντική βαρηκοΐα ή υποτροπές, ο ΩΡΛ μπορεί να προτείνει μυριγγοτομή και τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού.
Τι είναι οι σωληνίσκοι αερισμού στα αυτιά;
Πρόκειται για μικρούς σωληνίσκους που τοποθετούνται στο τύμπανο ώστε να αερίζεται σωστά το μέσο αυτί και να αποτρέπεται η επανεμφάνιση του υγρού. Συνήθως παραμένουν για αρκετούς μήνες και αποβάλλονται φυσιολογικά.
Τα κρεατάκια μπορούν να προκαλέσουν υγρό στο αυτί;
Ναι. Οι διογκωμένες αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) μπορεί να εμποδίζουν τη φυσιολογική λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας και να συμβάλλουν στη δημιουργία εκκριτικής ωτίτιδας.
Μπορεί ένας ενήλικας να εμφανίσει εκκριτική ωτίτιδα;
Ναι. Αν και είναι συχνότερη στα παιδιά, μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες μετά από λοιμώξεις, αλλεργίες ή άλλες παθήσεις της μύτης και του ρινοφάρυγγα. Όταν το υγρό εμφανίζεται μόνο στο ένα αυτί, απαιτείται πλήρης ΩΡΛ έλεγχος για να αποκλειστούν σοβαρότερα αίτια.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ ΩΡΛ για υγρό στο αυτί;
Εάν το αίσθημα βουλώματος, η βαρηκοΐα ή οι ενοχλήσεις επιμένουν για περισσότερες από λίγες εβδομάδες ή εάν παρατηρείτε αλλαγές στην ακοή ή την ομιλία του παιδιού σας, είναι σημαντικό να γίνει εξειδικευμένη ΩΡΛ αξιολόγηση ώστε να προληφθούν επιπλοκές και μακροχρόνια προβλήματα ακοής.
Μπορεί η εκκριτική ωτίτιδα να εξελιχθεί σε πιο σοβαρό πρόβλημα;
Όταν παραμένει χωρίς θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκαλέσει χρόνιες αλλοιώσεις στο τύμπανο, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, επίμονη βαρηκοΐα ή ακόμη και χολοστεάτωμα σε ορισμένες περιπτώσεις.
