Η Εκκριτική Ωτίτιδα (Secretory Otitis Media – SOM) είναι μια κατάσταση όπου υπάρχει συσσώρευση άσηπτου ( χωρίς μικρόβια) υγρού (βλέννας ή οροβλέννης ) στο μέσο αυτί (πίσω από το τύμπανο), χωρίς να υπάρχει ενεργή λοίμωξη. Συχνά αποκαλείται απλώς “υγρό στο αυτί“.
Η βασική αιτία είναι η δυσλειτουργία της Ευσταχιανής Σάλπιγγας (του μικρού σωλήνα που συνδέει το μέσο αυτί με το πίσω μέρος της μύτης). Όταν η σάλπιγγα δεν ανοίγει σωστά η αποφράσσεται ( οπως πχ απο τα κρεατάκια ) δεν αερίζει σωστά το μέσο αυτί, δημιουργείται αρνητική πίεση, η οποία οδηγεί στη συσσώρευση υγρού.
Στα παιδιά, η Εκκριτική Ωτίτιδα είναι εξαιρετικά συχνή, με τη μέγιστη επίπτωση να παρατηρείται μεταξύ 2 και 5 ετών. Τα παιδιά είναι πιο επιρρεπή λόγω της ανατομίας τους (η Ευσταχιανή Σάλπιγγα είναι πιο κοντή, πιο οριζόντια και πιο στενή) και λόγω της συχνής διόγκωσης των αδενοειδών εκβλαστήσεων ( κρεατάκια), τα οποία φράζουν το στόμιο της σάλπιγγας στην περιοχή που φυσικά παροχετευεται στον ρινοφάρυγγα. Άλλοι παράγοντες είναι οι συχνές ιώσεις και η αλλεργική ρινίτιδα οπως και ένας ιδιαίτερα σπανιος όγκος του ρινοφάρυγγα που εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αγόρια το Ινομύωμα Ρινοφάρυγγα στους Εφήβους (Juvenile Nasopharyngeal Angiofibroma – JNA).
Το κύριο πρόβλημα είναι η βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Το υγρό δρα σαν φράγμα και εμποδίζει τη μετάδοση του ήχου. Αυτή η σιωπηλή βαρηκοΐα συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή από τους γονείς και μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση στην ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας του παιδιού καθώς και σε μαθησιακές δυσκολίες.
Η εμφάνιση Εκκριτικής Ωτίτιδας σε ενήλικα είναι σπανιότερη και απαιτεί άμεση και ενδελεχή διερεύνηση. Συνήθως οφείλεται σε παράγοντες όπως σοβαρές αλλεργικές ρινίτιδες, αποφρακτικές ρινοκολπίτιδες ή συμπιεστικές βλάβες (όπως όγκοι) στον ρινοφάρυγγα (πίσω από τη μύτη) που πιέζουν το στόμιο της Ευσταχιανής Σάλπιγγας. Σε ενήλικες, ειδικά όταν η πάθηση είναι μονόπλευρη, επιβάλλεται ο ενδοσκοπικός έλεγχος ρινοφάρυγγα για τον αποκλεισμό όγκων.
Διάγνωση και θεραπεία
Η διάγνωση γίνεται στο ιατρείο με την ωτοσκοπηση με την χρήση μικροσκοπίου η Video Ενδοσκοπίου και Τυμπανόγραμμα που ειναι μια εξειδικευμένη εξέταση που ελέγχει την ευενδοτότητα ( κινητικότητα) του τυμπανου.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη διάρκεια του υγρού:
Στα παιδιά, το υγρό στο αυτί υποχωρεί αυτόματα σε μεγάλο ποσοστό εντός 3 μηνών.
Συμφωνα με τις διεθνείς και τις γερμανικές κατευθυντήριες οδηγίες στην αρχή συστήνεται η ενεργός παρακολούθηση για τους πρώτους 3 μήνες, με εντατική αντιμετώπιση των υποκείμενων αιτιών (π.χ., αλλεργική ρινίτιδα, οξείες ρινοκολπίτιδες).
Η φαρμακευτική αγωγή διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Για την αποσυμφόρηση της Ευσταχιανής Σάλπιγγας, μπορούν να χορηγηθούν ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών ή αντιισταμινικά, ειδικά σε περιπτώσεις αλλεργίας. Η χρήση αντιβιοτικών δεν συνιστάται για την Εκκριτική Ωτίτιδα, εκτός εάν συνυπάρχει οξεία λοίμωξη. Επίσης, οι ρινοπλύσεις είναι πολύ σημαντικές και πρέπει να γίνονται συστηματικά.
Η χειρουργική παρέμβαση εξετάζεται, όταν το υγρό επιμένει για περισσότερο από 3 μήνες και συνυπάρχει βαρηκοΐα, καθυστέρηση του λόγου, μαθησιακές δυσκολίες, υποτροπιάζουσα οξεία ωτίτιδα η άλλες δομικές αλλαγές στην περιοχή του τυμπανου (όπως εισολκή και ατροφία του τυμπάνου)
Η χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος περιλαμβάνει την τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (Tubes). Αρχικά, πραγματοποιείται μια μικρή τομή (τυμπανοτομή) υπό γενική αναισθησία, μέσω της οποίας τοποθετείται ένας μικρός σωληνίσκος στο τύμπανο. Αυτός ο σωληνίσκος λειτουργεί ως “τεχνητή Ευσταχιανή Σάλπιγγα”, εξασφαλίζοντας τον αερισμό του μέσου ωτός και επιτρέποντας την αποστράγγιση του υγρού, με άμεση αποκατάσταση της ακοής.
Εάν η συσσώρευση υγρού οφείλεται σε υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια), ακολουθεί αδενοειδεκτομή (ενδοστοματική αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων).
